Split

Split – nazwa miasta pochodzi od greckiego słowa aspalathos co znaczy pachnące ziele obficie porastające okolicę.

Obecnie Split to dalmatyńskie centrum regionu. Miasto Split usytuowane jest na półwyspie pomiędzy zatoką Kastela i kanałem Split.

Odwiedzający Split mogą poczuć się nieco przytłoczeni blokowiskami oraz zakładami przemysłowymi. Zbliżając się do Starówki Splitu dopiero możemy odkryć urodę tego miasta.

Chorwacja Split
Panorama Pałacu Dioklecjana w Splicie wraz z Dzwonnicą sv Dujama

Trochę historii Split:

  • Pierwsza osada powstała tu na przełomie IV/III w.p.n.e i jej założycielami byli Grecy z wyspy Vis.
  • W I w. n.e okolicę podbili Rzymianie i w Salonie utworzyli stolicę prowincji.
  • Miejsce stało się słynne dzięki cesarzowi rzymskiemu Dioklecjonowi, który znany był ze swej nienawiści do chrześcijan.
  • W 295 r. rozpoczęła się budowa pałacu i tę datę uznaje się za początek Splitu.
  • W 614 r. Salona została zniszczona przez Awarów i Słowian.
  • 1420 r. był przełomowy dla Splitu, podzielił on los Dalmacji, dostał się pod rządy Wenecji.
  • Po I Wojnie Światowej Split znalazł się w granicach Jugosławii, a Zadar do tej pory główne miasto Dalmacji przejęli Włosi. Dało to impuls do rozbudowy portu a w konsekwencji doprowadziło miasto do dzisiejszej pozycji.

Co warto zobaczyć w Splicie:

Pałac Dioklecjana w Spalatum (Splicie) – to pałac zbudowany na przełomie III oraz IV w. przez Cesarza Dioklecjana, gdzie miał osiąść po swojej abdykacji. Plan rezydencji wzorowany był na wzorze castrum romanum (obozu rzymskiego) o wymiarach 214,0m  x  175,0m. Pałac od południa przylegał do brzegu morza.

“Gdzie ten pałac?”

– pytają niektórzy po dotarciu na Stare Miasto w Splicie. Rezydencja Dioklecjana jest tak duża, że jej nie widać. A to co z niej pozostało, częściowo zasłania “młodsza” zabudowa. Całość raczej przypomina średniowieczne miasto z antycznymi pozostałościami, otoczonego przez mury obronne, niż pałacu. Obecnie w obrębie pałacowych murów stoi 220 budynków ( przeważnie z XVIII w.) w których mieszka ok. 3 tys. ludzi.

Dioklecjan wznosząc pałac nie liczył się z kosztami. Sprowadzał marmur z wyspy Brac, Włoch i Grecji a stare kolumny  i sfinksy z Egiptu.

Do pałacu Dioklecjana wchodziło się przez 4 bramy: Porta Aurea ( brama złota – północna), Porta Aenea ( brama brązowa- południowa), Porta Ferrea ( brama żelazna- zachodnia), Porta Argentea ( brama srebrna- wschodnia).

Katedra  św. Dujama– po wschodniej części perystylu stoi dawne mauzoleum Dioklecjana – ośmiokątna konstrukcja z 24 kolumnami i wejściem strzeżonym przez sfinksy i lwy. Pod koniec VII w. z inicjatywy pierwszego arcybiskupa miasta mauzoleum przekształcono w katedrę – Katedrala sv. Duje.

W Katedrze znajduje się skarbiec i archiwum z bogatą kolekcją przedmiotów liturgicznych wykonanych m.in. ze złota. Najbardziej charakterystycznym elementem katedry – i całego miasta!- jest wysoka 61 metrowa wolno stojąca romańska dzwonnica. Została on wzniesiona w latach XIII- XVII w. niestety nie była to udana budowla. Pod koniec XVIII w. gdy zaczęła się przechylać rozebrano ją i w 1908 r. wzniesiono ponownie. Na dzwonnicę można wejść, roztacza się z niej piękny widok. Jednak nie polecam zabierać dzieci, wejście wymaga dosyć dobrej kondycji oraz braku lęku wysokości.

Pomnik Grzegorza z Ninu

– Biskup Grzegorz był biskupem w latach 900-929, wg. chorwackiej literatury historycznej XIX w., uważany był za obrońcę języka i pisma słowiańskiego. Według legendy dotknięcie dużego palca lewej stopy posągu ma przynosić zdrowie i szczęście.

Wzgórze półwysep Marjan – wznosi się ono na wysokości 178 m. n.p.m. Jeszcze przed rozpoczęciem budowy Pałacu Dioklecjana Rzymianie postawili na nim Świątynię Diany. Rośnie tu ok 168 ha lasu- posadzonego w XIX w. To idealne miejsce na spacer i odpoczynek od upału.

Jak dojechać do Splitu?

AUTO :

Split leży przy Magistrali Adriatyckiej. Odległości do Szybenika ( 97 km), Zadaru (169 km), Rijeki (393 km),  Omisia ( 28 km), Makarskiej (64 km) oraz Dubrownika (216 km). Ze Splitu warto udać się również do Trogiru. Oprócz Magistrali prowadzi tam lokalna droga wzdłuż wybrzeża.

Z parkowaniem nie powinno być w Splicie problemu. Centrum Splitu obejmuje strefa płatnego parkowania. Znaki centar prowadzą do dużego parkingu przy Dworcu kolejowym i autobusowym w Splicie, koszt to około 10 kn w zależności od pojazdu.

SAMOLOT:

Lotnisko w Splicie znajduje się ok 20 km od centrum Splitu, miedzy Splitem a Kasztelą. Dojazd autobusem miejskim #37 (koszt ok 10 kn/os) lub komunikacją shuttle bus (koszt ok. 30 kn/os). Do Splitu z Polski w sezonie jest kilka połączeń w tygodniu.

AUTOBUS/ POCIĄG:

Split jest jednym z większych węzłów komunikacyjnych w Chorwacji. W sezonie warto pamiętać, żeby zarezerwować miejsce.

PROM:

Split posiada również duży port morski. Ze Splitu popłyniemy m.in do: Dubrownika, włoskiej Ancony, oraz na chorwackie wyspy tj. Korczula, Hvar, Brać, Vis oraz inne. Do portu wpływają również wielkie pasażerskie cruisery.